Меню навигации+

Н.А. Токтакуновдун кайрылуусу

Конституциялык палатанын судьялар коллегиясынын 2019-жылдын 27-августундагы аныктамасы менен Н.А. Токтакуновдун Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин 293-беренесинин 5-бѳлүгүнүн Конституциянын 24-беренесинин 1-бѳлүгүнѳ, 26-беренесинин 1, 2-бѳлүктѳрүнѳ, 4-бѳлүгүнүн биринчи сүйлѳмүнѳ, 99-беренесинин 3-бѳлүгүнѳ ылайык келүүсүн текшерүү жөнүндө кайрылуусу өндүрүшкө кабыл алынган.

Арыздануунун көз карашы

Кайрылуудан келип чыккандай, Жазык-процесстик кодекстин 293-беренесинин 5-бѳлүгү «ѳзгѳчѳ учурларда» деген формулировка менен, анын мазмунун ачпастан бѳгѳт коюу чарасын бир жылдан жогору убакытка чексиз узартууга жол берүү менен жазык айыбы боюнча камалган адамдардын акылга сыяр убакыт ичиндеги соттук териштирүүгѳ болгон укугун, ошондой эле негизи жок созуусуз соттолуу укугун бузууда. Ошону менен, Жазык-процесстик кодекстин 293-беренесинин 5-бѳлүгү Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 24-беренесинин 1-бѳлүгү, 26-беренесинин 1-бѳлүгү менен кепилденген эркиндикке жана жеке кол тийбестикке болгон укукту чектеп, күнѳѳсүздүк презумпция конституциялык принцибин бузууда.

Н.А. Токтакунов белгилегендей, камакка алуу түрүндѳгү бѳгѳт коюу чарасын бир жылдан жогору убакытка чексиз узартуу мүмкүндүгү мамлекеттик айыптоо органдарына камакта жаткан айыпталуучуларга аларды чексиз узак мѳѳнѳткѳ камоо мүмкүндүгү менен кысым кѳрсѳтүүгѳ жол берет, муну менен аларды күнѳѳнү мойнуна алууга же ѳзүлѳрүнүн укуктары менен эркндиктерине залал келтирүүчү башка компромисстерге мажбурлап же болбосо ѳз күнѳѳсүн мойнуна албагандыгы үчүн жазалашууда. Бул мүмкүндүк, сот адилеттик тутумун негизи жок созуусуз, соттук териштирүүнүн акылга сыяр мѳѳнѳттѳрү менен чектебестен, мамлекеттик айыптоо органдарынын айыптоочунун милдеттерин аткаруудагы, ал эми судьялардын сот адилеттигин камсыз кылуудагы шалаакылыгына кѳмѳктѳшүүдѳ. Натыйжада ѳзүнүн күнѳѳсүздүгүн далилдѳѳ түйшүгү айыпталуучуларга жүктѳлүүдѳ, ал эми айыптоочулардан жазык иши боюнча күнѳѳнү далилдѳѳ түйшүгүнүн бир топ бѳлүгү алынып салынууда, бул Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 26-беренесинин 2, 4-бѳлүктѳрүндѳ, 99-беренесинин 3-бѳлүгүндѳ бекитилген ѳзүнүн күнѳѳсүздүгүн далилдѳѳ милдетинин болбогондугу, далилдѳѳ түйшүгү айыптоочуга жүктѳлѳ турганы тууралуу конституциялык орнотмолорду бузууга, сот ѳндүрүшү тараптардын атаандаштыгынын жана тең укуктуулугунун негизинде жүзѳгѳ ашырылат деген принципти бузууга алып келген жазык процессинде айыптоо тарабына бир кыйла артыкчылыктарды берет.

Баяндалганды эске алуу менен, кайрылуу субъекти талашылып жаткан ченемди Кыргыз Республикасынын Конституциясына карама-каршы келет деп таанууну суранууда.