(Кыргызча) Жакынкы жана алыскы чет мамлекеттеринин конституциялык сотторунун өкүлдөрү ооздуктоо жана тең салмактуулук тутумундагы конституциялык контролдоо органынын орду жана мааниси жѳнүндѳ маселени талкуулашты

13.06.2016

_VIV3666

(Кыргызча)  

 

Кыргызстанда 10-июнда ««Мамлекеттик бийлик бутактарынын арасындагы ооздуктоо жана тең салмактуулук тутумунун натыйжалуу иштешиндеги конституциялык контролдоо органынын орду жана мааниси» темасындагы Кыргызстандагы БУУѲП колдоосу менен Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Конституциялык палатасы уюштурган эл аралык конференция өз ишин аяктады.

 

Кыргызстанга конференцияга катышуу үчүн Таиланд, Болгария, Латвия, Азербайжан, Түркия, Россия  Федерациясы, Корея, Литва, Армения, Хорватия, Румыния, Украина, Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан, Индонезия, Монголиянын Конституциялык сотторунун төрагалары жана судьялары, ошондой эле Европа Кеңешинин Венеция Комиссиясынын эксперттери келишти.

 

Конференциянын негизги максаты – ооздуктоо жана тең салмактуулук тутумунда конституциялык контролдоону өнүктүрүү тенденциялары жана практика тууралуу тажрыйба жана пикир алмашуу болуп саналат.

 

«Oоздуктоо жана тең салмактуулук тутумун бекемдөөдө Конституциялык палатанын негизги ролу конституциялык принциптерди бекем кармоодо турат, жана бийликтин бир бутагын кыянаттык менен пайдаланган учурда жана ыйгарымдарын көтөргөн учурда, конституциялык көзөмөл органынын милдети - Конституциянын жоболорун кармоону жана компетенциясынын алкагынан чыкпоону талап кылуу болуп саналат» - деди Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Конституциялык палатасынын төрагасы Мукамбет Касымалиев өзүнүн чыгып сүйлөгөн сөзүндө.

 

Конференциянын ишинин алкагында эл аралык катышуучулар тематикалык докладдар менен чыгып сөз сүйлөштү.

 

«Мамлекеттик бийликти тең салмактоо процессинде конституциялык соттун уникалдуу ролун аныктоочу негизги учур болуп, мамлекетте конституциялык контролдоону орнотуу - бийлик органынын аракеттерин же алар тарабынан чыгарылган милдеттүү аткаруучу актыларды баалоо, алардын конституцияга шайкештик предметин текшерүү жана тиешелүү өкүм чыгаруу болуп саналат. Эгер бийлик субъектисинин актысына же аракетине карата алардын конституциялуу эместиги жѳнүндѳ өкүм чыгарылса, бул алардын маанисин жоктугу, алардын укуктук жана социалдык маанисинин жоктугунан кабар берет»- деп белгиледи Украинанын Конституциялык сотунун судьясы Сергий Сас.

 

Азербайжандын Конституциялык сотунун төрагасы Фархад Абдуллаев, мыйзамдын үстѳмдүгүн баалуулугун коргоодогу конституциялык юстициянын ролу жѳнүндѳ айтып жатып, Конституцияны коргоодо жана коргоо тутумундагы конституциялык контролдоо жүргүзүү органдарынын маанилүүлүгүн белгиледи, анда укук маселелерин гана чечкен конституциялык сот саясаттан четте турат жана саясий мамилелердин субъектиси болуп саналбайт.

 

«Конституциялык контролдоо органы шексиз түрдө мамлекеттин сот тутумундагы борбордук орган болуп саналат. Бул, конституциялык сотту реформалоодогу олуттуу фрагменттер кабыл алынат жана ар кандай формаларды бул мамлекеттин сот бийликтеринин башка бутагы тарабынан ишке ашырылат»- деп айтты РФ Конституциялык сотунун судьясы Михаил Клеандров өзүнүн чыгып сүйлөгөн сөзүндө.

 

Өз кезегинде, Европа Кеңешинин Венеция комиссиясынын мүчөсү Владимир Гросу, конституциялык юстиция - конституциялык демократиядагы ооздуктоо жана тең салмактуулук тутумун жумушчу абалда кармап турууда алмаштырылгыс элемент экенин жана башка мамлекеттик органдар конституциялык контролдоо органдарына эл алдында жөнү жок айыптоолорго жол бергенде, бул институттун көз карандысыздыгы, объективдүүлүгү жана нейтралитети коркунуч алдында калаарын белгилеп кетти. «Эгер бийлик органдары конституциялык контролдоо органдарынын чечими менен макул эместигин эл алдында билдиришсе, алар, соттун чечими алардын макул эместигине карабастан, аткарылууга тийиш экенин ачык түшүндүрүшү керек. Венеция комиссиясы укук үстѳмдүгү жана бийликти бөлүштүрүү принциптерине шайкеш келбеген буга окшогон практикаларды сынга алууда» - деп кошумчалады ал.

 

Иш чаранын жүрүшүндө КР Жогорку Кеңешинин депутаттарынын, эксперттердин жана илимий чөйрөлөрдүн  өкүлдөрү да чыгып сүйлөштү.

 

Конференциянын жыйынтыгын чыгарып жатып, Мукамбет Касымалиев конференциянын катышуучуларын келип катышкандыгы үчүн, докладчыларга чыгып окуган докладдары үчүн ыраазычылыгын билдирди, ал эми бардык катышуучулар конференциянын уюштуруу деңгээлинин жогору болгонун жана темасынын актуалдуулугун, жана ансыз укуктук жана демократиялык мамлекеттик курууга мүмкүн болбогон мамлекеттик бийликтин бутактарынын ортосундагы кармоолор жана каршы салмак тутумундагы конституциялык контролдоо органдарынын өзгөчө ордун бир добуштан белгилешти.